Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Biuletyn Informacji Publicznej
 
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Kochasz dzieci nie pal śmieci
RSS

Okres międzywojenny

 

     W okresie międzywojennym Żołynia była miejscowością powiatu łańcuckiego, należącego do województwa lwowskiego. Był to czas intensywnej działalności organizacji ruchu ludowego. W Żołyni funkcjonowały wówczas komórki Stronnictwa Ludowego oraz Związku Młodzieży Wiejskiej "Wici". Wskutek nieudolności Rady Miasta, konfliktu miasto-wieś, a także nieprzychylności Wojewody Lwowskiego, w 1925 roku Żołynia traci prawa miejskie po około dwustu latach od momentu ich uzyskania. Społeczeństwo Żołyni cechowało ogromne poczucie własnej wartości i silny związek z miejscem urodzenia co zaowocowało w 1928 roku Zjazdem Żołyniaków, którzy przybyli z kraju i zagranicy. Szacowano wówczas, że poza rodzinną miejscowością żyje około 1000 żołyniaków. Efektem zjazdu było powołanie Związku Żołyniaków. W 1929 roku Żołynię odwiedził prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki, tłumnie przywitany na rynku przez mieszkańców wsi i okolic.

Jak Żołynia straciła prawa miejskie
Okres międzywojenny przyniósł nie tylko pozytywne, ale i  negatywne zachowania i inicjatywy mieszkańców Żołyni. Niewątpliwie najbardziej przykra dla mieszkańców okazała się utrata statusu miasta. Cała sprawa zaczęła się w 1919 r. Wówczas to 1 kwietnia przedstawiciele Zarządu gminy Żołynia miasto zwrócili się do Starostwa Powiatowego w Łańcucie z wnioskiem o przyłączenie gminy Żołynia wieś do gminy Żołynia miasto. Ponieważ Starosta Łańcucki nie ustosunkował się do tego wniosku, zwrócono się do Wydziału Samorządowego Urzędu Wojewódzkiego we Lwowie z prośbą o interwencję i poparcie starań Żołyni miasta. Uzyskano poparcie wniosku przez Koło Miast Małopolski i Śląska, które interweniowało w tej sprawie u Generalnego Delegata Rządu, Przewodniczącego Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie. Starosta Łańcucki w rezultacie interwencji zwrócił dokumenty do Żołyni ponieważ nie umieszczono w nich uchwały gminy Żołynia wieś i Koło Miast Małopolski i Śląska interweniowało w tej sprawie jeszcze kilkakrotnie (23 V 1922, 6 X 1922), ale bezskutecznie. Starosta Łańcucki ponownie zwrócił dokumenty do Żołyni, ponieważ nie było określone w nich kto pokryje koszty wynikające z ewentualnych zmian katastralnych i ksiąg gruntowych. W 1924 r. wypłynęła sprawa „Podkościela", które również miało być włączone do Żołyni miasteczka (określenie to w wydanych dokumentach stosowano przemiennie z  określeniem miasto). Cierpliwość Wydziału Samorządowego we Lwowie wyczerpała się w 1924 r. Najpierw (23 sierpnia) polecił on Wydziałowi Powiatowemu w Łańcucie rozważyć pilnie czy nie należy włączyć całej gminy Żołynia wieś do gminy Żołynia miasto, a ponieważ nie otrzymano odpowiedzi na to zalecenie polecono (24 października) zrealizowanie zalecenia z 23 sierpnia. Dopiero 25 listopada Wydział Samorządowy we Lwowie otrzymał odpowiedź od Wydziału Powiatowego w  Łańcucie, że „w tych dniach nastąpi rozwiązanie Rady Gminnej w Żołyni mieście, wobec czego sprawa granic gminy Żołyni miasteczko przez przyłączenie gminy Żołynia wieś musi ulec zwłoce". Wydział Samorządowy we Lwowie był nieukontentowany tą odpowiedzią bowiem 4 grudnia 1924 r. ponownie polecił Wydziałowi Powiatowemu w Łańcucie przyłączenie gminy Żołynia wieś do gminy Żołynia miasteczko. Kolejne interwencje lwowskie miały miejsce 16 lipca i 7 września 1925 r. W międzyczasie jednak stracił cierpliwość Wojewoda Lwowski, który 23 września 1925 r. poinformował Łańcuckiego Starostę, iż „pismem z 25 sierpnia 1925 r. doniósł Pan, że Rada Gminna w Żołyni mieście pochodząca z  wyborów w 1914 r. jest zdekompletowana ponieważ na 18 radnych ubyło z powodu śmierci, wyjazdu i rezygnacji 16, zaś na 9-ciu zastępców ubyło 6, wskutek czego Rada Gminna nie jest zdolna do podjęcia ważnych uchwał. Wobec tego na zasadzie paragrafu 103 ustawy gminnej z 1866 r. rozwiązuję reprezentację gminy w Żołyni mieście. Ponieważ w międzyczasie powstał w Żołyni mieście nielegalny Tymczasowy Zarząd Gminny, złożony częściowo z byłych radnych, częściowo z kooptowanych członków, który dotychczas urzęduje, przeto usuwam równocześnie ten zarząd i  załatwienie bieżących spraw gminnych powierzam w porozumieniu z tamtejszym Wydziałem Powiatowym Tymczasowemu Zarządowi Gminnemu w skład, którego powołuję: Józefa Stachyrę, kierownika szkoły, na kierownika zarządu, Ignacego Deca, szewca, na zastępcę, Józefa Decowskiego, szewca na I asesora, Ignacego Drzewickiego, nauczyciela na II asesora, Jana Dziurzyńskiego, rolnika na III asesora, zaś na członków: Juliana Walc, szewca, Alfreda Dziurzyńskiego, szewca, Jana Krausa, mieszczanina, Ozjasza Lambe, kupca, Samuela Brulla, kupca, Jakuba Frankla, szynkarza. Kierownikowi tymczasowego zarządu przyznaję wynagrodzenie miesięczne w wysokości 60 zł, płatne z funduszu gminy". W ślad za pismem Wojewody Starosta Łańcucki rozwiązał Radę Gminną miasta Żołyni 30 września 1925 r. Decyzje Wojewody i Starosty nie dotyczyły jednak powiększenia gminy Żołynia miasto o tereny gminy Żołynia wieś. Kolejne interwencje Wydziału Samorządowego w  sprawie miały miejsce 12 XI 1925 r., 18 lutego 1926 r., 30 kwietnia 1926 r., 23 lipca 1926 r. ( ustalono wówczas ostateczny termin 30 dni na załatwienie tej sprawy) oraz 29 października 1926 r. Władze powiatowe mnożyły jednak tego rodzaju trudności oskarżając „samozwańczy zarząd" miasta (Józef Cisek, Władysław Opałka, Michał Cisek, Julian Wall) o nielegalne działania i nie podporządkowanie się decyzjom o jego rozwiązaniu. Niejasne było także stanowisko gminy Żołynia wieś. W rezultacie dopiero 31 marca 1928 r. wojewoda lwowski podjął definitywną decyzję, rozwiązując zarząd gminy Żołynia wieś i powołując nowy, wspólny dla obydwu gmin komisaryczny Zarząd Gminy Żołynia. W jego skład weszli: Stachyra Józef, Cisek Józef, Dec Ignacy, Lamb Ozjasz, Kuziara, Janusz Feliks, Marciniec Wawrzyniec, Blejster Franciszek, Dziurzyński Alfred, Drzewicki Michał, Dąbrowski Franciszek, ks. Frankiewicz Tomasz, Plis Wojciech, Szelib Wojciech, Mak Michał, Krzanik Józef, Kwiatek Antoni, Trójnar Józef, Kwiatek Wojciech.

     W ten sposób nastąpiło „zlanie się" obydwu gmin, bez określania, kto kogo przyłączył, ale w następnych latach jednoznacznie okazało się, że faktycznie gmina Żołynia wieś wchłonęła Żołynię miasto. Nie było zresztą w tym nic dziwnego. Wieś w latach 20-tych ponad dwukrotnie przewyższała liczbę mieszkańców miasta. Na dodatek cały szereg "mieszczan" swe pole posiadało na terytorium wsi. Wspólna gmina była także na rękę władzom ze względów polityczno - narodowościowych. Na około 1500 mieszkańców Żołyni miasto Żydzi stanowili około 1/3. W rezultacie normalne demokratyczne wybory do Rady Gminnej musiały się zawsze zakończyć zwycięstwem Żydów (w radzie wybranej w 1914 r. na 18 radnych było 12 Żydów). Przeprowadzone wybory do wspólnej Rady Gminy Żołynia w  1929r. zakończyły się całkowitym fiaskiem. Trzy grupy mieszkańców - niezależnie od siebie - wygłosiły protesty przeciwko sposobowi funkcjonowania komisji wyborczej i samemu trybowi głosowania. Oprócz tych grup protesty składali także pojedynczy mieszkańcy. W rezultacie jeszcze w 1931 r. Rada nie mogła podjąć normalnej działalności, ponieważ instytucje wyższe dopatrzyły się faktycznych uchybień w trakcie wyborów do Rady Gminy.

Waldemar Natoński
szukaj
Rekrutacja do LO
Rozkład jazdy
Kanał YouTube Urzędu Gminy
Mapa turystyczna Żołynia i okolice
Interaktywna mapa Żołyni
System Informacji Przestrzennej
Boiska ORLIK
Strzelnica sportowa
Wędkowanie w Żołyni
Działki na sprzedaż
GOSPODARKA ODPADAMI
Dla prowadzących działalność gospodarczą
Stacja METEOROLOGICZNA
OGŁOSZENIA DROBNE
Baza firm
czwartek, 20 lipca 2017
201 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            
imieniny
Fryderyka, Małgorzaty, Seweryny
Pogoda
Galeria
Mapa dojazdu
Dziennik Ustaw
Monitor Polski
Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego
Prawo Unii Europejskiej
Monitorpolski
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie
Pomoc przedsiębiorcy
HWO
Licznik odwiedzin:0535555
Urząd Gminy Żołynia, Rynek 22, 37-110 Żołynia, pow. łańcucki, woj. podkarpackie
tel.: +48 172243018, fax: +48 172243476, email: urzad@zolynia.pl, http://www.zolynia.pl
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI